Bilal Hoca

Cemi Mükesser Kalıpları

Cemi mükesser kırık çoğul demektir. Arapça’da isimlerin çoğulu kelimenin sonuna ek getirilerek yapılır. Ancak bazı isimlerin çoğulu, diğer çoğul şekillerinden farklı olarak, ismin sonuna ekler eklenmeden değil, kelimenin tamamında yapısal değişikliklerle oluşturulur. Bu çoğul şekline “cemi mükesser” denir, çünkü yapısal olarak kırılmış veya bozulmuştur. Bu tür çoğul yapılarında, kelimenin kökündeki harflerin hareketleri değiştirilebilir veya fazladan (zaid) harfler eklenerek çoğul oluşturulabilir. Bu esneklik, çoğul yapmanın kesin bir kuralının olmamasına neden olur; aynı kelime farklı kalıplarda çoğul olabilir ve hangi kalıba sokularak çoğul yapılacağını önceden kestirmek her zaman mümkün olmayabilir. Belli bir kuralı kaidesi yoktur. Cemi mükesserler murabtır yani kelimenin sonunda açıkça görünen harekeler alabilirler.

Örneğin كِتَاب kelimesinin çoğulu كُتُب şeklinde gelir. Görüldüğü gibi kelimenin sonuna ek getirilerek değil kelimenin yapısı değiştirilerek olmuştur.

Cemi mükesser kelimeler semai olarak gelir yani Araplardan nasıl işitildiyse o şekilde kullanılır. Bu yüzden biz kelimenin çoğulunun nasıl geldiğini tam olarak anlayamayız.

 Arapçaya hâkim olmayanlar ve Osmanlı Türkçesi öğrencileri için, bu tür kelimelerin doğru okunması ve anlamlandırılması için sözlük kullanmaları önerilir.

CEMI MUKESSER KALIPLAR VE IRABI 1
Cemi Mükesser Kalıpları 2

Cemi Mükesser Kalıpları

Bu kelimelerin de geldiği başlıca kalıplar bulunmaktadır. Aşağıda başlıca cemi mükesser kalıplarını (vezinlerini) ve örnek kelimeleri bulacaksınız.

Efaal (اَفْعَال) Kalıbı

AnlamıCemi HaliAnlamıMüfred Hali 
SebeplerاَسْبَابSebep سَبَبٌ
ŞekillerاَشْكَالŞekil شَكْلٌ
ŞahıslarاَشْخَاصŞahıs شَخْصٌ
NehirlerاَنْهَارNehir نَهْرٌ

Fuuul (فُعُول) Kalıbı

AnlamıCemi HaliAnlamıMüfred Hali 
İşlerاُمُورİşاَمْرٌ
BorçlarدُيُونBorçدَيْنٌ
SanatlarفُنُونSanatفَنٌّ
BilimlerعُلُومBilimعِلْمٌ

Fuul (فُعُل) Kalıbı

Bu kalıbın yukarıdaki kalıptan farkı vav harfi olmamasıdır.

AnlamıCemi HaliAnlamıMüfred Hali 
YollarطُرُقYolطَرِيقٌ
GemilerسُفُنGemiسَفِينَةٌ
KitaplarكُتُبKitapكِتابٌ
ResullerرُسُلResulرَسُول

Fual (فُعَل) Kalıbı

AnlamıCemi HaliAnlamıMüfred Hali 
DevletlerدُوَلDevletدَوْلَة
FotoğraflarصُوَرFotoğrafصُورَةٌ
MilletlerاُمَمMilletاُمَّةٌ

Fial (فِعَل) Kalıbı

AnlamıCemi HaliAnlamıMüfred Hali 
MesleklerمِهَنMeslekمِهْنَةٌ
NimetlerنِعَمNimetنِعْمَةٌ
HikmetlerحِكَمHikmetحِكْمَةٌ

Fiaal (فِعَال) Kalıbı

AnlamıCemi HaliAnlamıMüfred Hali 
ÜlkelerبِلادÜlkeبَلَدٌ
BüyüklerكِبَارBüyükكَبِيرٌ
AdamlarرِجَالAdamرَجُلٌ
DağlarجِبَالDağجَبَلٌ

Fua’al (فُعَّال) Kalıbı

AnlamıCemi HaliAnlamıMüfred Hali 
YazarlarكُتَّابYazarكَاتِبٌ
ÖğrencilerطُلَّابÖğrenciطَالِبٌ
YolcularرُكَّابYolcuرَاكِبٌ
HakimlerحُكَّامHakimحَاكِمٌ

  Feale (فَعَلَة) Kalıbı

AnlamıCemi HaliAnlamıMüfred Hali 
Tabi olanlarتَبَعَةTabi olanتَابِعٌ
YaşlılarعَجَزَةYaşlıعَاجِزٌ
ZalimlerظَلَمَةZalimظَالِمٌ
CahillerجَهَلَةCahilجَاهِلٌ

Fuala (فُعَلاء) Kalıbı

AnlamıCemi HaliAnlamıMüfred Hali 
VezirlerوُزَرَاءVezirوَزِير
ÂlimlerعُلَمَاءÂlimعَالِم
ŞehitlerشُهَدَاءŞehitشَهِيد
FakirlerفُقَرَاءFakirفَقِير

Feail (فَعَائِل) Kalıbı

AnlamıCemi HaliAnlamıMüfred Hali 
SonuçlarنَتَائِجSonuçنَتِجَة
MesajlarرَسَائِلMesajرِسَالَة
ÖdevlerوَظَائِفÖdevوَظِيفَة
ŞakalarلَطَائِفŞakaلَطِيفَة

Fevail (فَوَاعِل) Kalıbı

AnlamıCemi HaliAnlamıMüfred Hali 
SahillerسَوَاحِلSahilسَاحِل
KurallarقَوَاعِدKuralقَاعِدَة
FaydalarفَوَائِدFaydaفَائِدَة
CamilerجَوَامِعCamiجَامِع

Fevail (فَوَاعِل) Kalıbı

AnlamıCemi HaliAnlamıMüfred Hali 
TarihlerتَوَارِخTarihتَارِيخ
KanunlarقَوَانِينKanunقَانُون

Efail (اَفَاعِل) Kalıbı

AnlamıCemi HaliAnlamıMüfred Hali 
En BüyüklerاَكَابِرEn Büyükاَكْبَر
Yardım EdenlerاَنَاصِرÇok Yardımedenاَنْصَرُ
En YücelerاَعَاظِمEn Yüceاعْظَمُ
En RezillerاَرَازِلEn Rezilاَرْزَلُ

Efilaa (اَفْعِلاءِ) Kalıbı

AnlamıCemi HaliAnlamıMüfred Hali 
PeygamberlerاَنْبِياءPeygamberنَبِيٌّ
ZekilerاَذْكِياءZekiذَكِيٌّ
VelilerاَوْلِيَاءVeliوَلِيٌ
HaydutlarاَشْقِياءHaydutشِقِيٌّ

Efile (اَفْعِلَة) Kalıbı

AnlamıCemi HaliAnlamıMüfred Hali 
SorularاَسْئِلَةSoruسؤال
ZamanlarاَزْمِنَةZamanزَمَنٌ
CevaplarاَجْوِبَةCevapجَوَابٌ
SilahlarاَسْلِحَةSilahسِلاحٌ

Mefail (مَفَاعِل) Kalıbı

AnlamıCemi HaliAnlamıMüfred Hali 
MasraflarمَصَارِفMasrafمَصْرَفٌ
OfislerمَكَاتِبOfisمَكْتَبٌ
OkullarمَدَارِسOkulمَدْرَسَةٌ
PınarlarمَشَارِبPınarمَشْرَبٌ

Mefaaiil (مَفَاعِيل) Kalıbı

AnlamıCemi HaliAnlamıMüfred Hali 
FermanlarمَرَاسِيمFermanمَرْسُومٌ
DelilerمَجَانِينDeliمَجْنُون
Binek HayvanlarıمَرَاكِيبBinek Hayvanıمَرْكُوب
AnahtarlarمَفَاتِيحAnahtarمِفْتَاحٌ

Tefaaiil (تَفَاعِيل) Kalıbı

AnlamıCemi HaliAnlamıMüfred Hali 
TedbirlerتَدَابِيرTedbirتَدْبِيرٌ
SorumluluklarتَكَالِيفSorumlulukتَكْلِيفٌ
GöndermelerتَلامِيحGöndermeتَلْمِيحٌ
FotoğraflarتَصَاوِيرFotoğrafتَصْوِيرٌ

Cemi Mükesser İrabı

Cemi mükesser irabı da hareke ile yapılmaktadır. Cemi mükesser olan isimlerin üç ayrı konumunda, üç ayrı hareke almaktadırlar. Yani ref durumunda zamme, nasb durumunda fetha ve cer durumunda da kesre almaktadır.

Nakıs Fiil konusuna buradan bakabilirsiniz.

Meful çeşitlerini öğrenmek için bakınız.

Arapça işaret isimleri için tıklayınız.

Efalu mukarebeyi öğrenmek için bakınız.

İnstagram hesabımızı takip ederek her gün farklı bilgiler öğrenebilirsiniz. Takip için tıklayınız.

Yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Scroll to Top