Bilal Hoca

Arapçada sıfat tamlaması öğrenmeden önce dilimizdeki sıfat tamlamalarına bakalım. Büyük ev, eski araba gibi örnekler verebiliriz. Arapça’ da sıfat tamlaması yapmak istiyorsak kelimelerin yerlerini değiştirmemiz gerekiyor. Yani önce nitelenen kelime(mevsuf) daha sonra niteleyen (sıfat) yazmalıyız. Ev büyük, araba eski gibi…

Arapçada Sıfat Tamlamasının Ögeleri

İki ögeden oluşur.

  1. صِفَة (sıfat) : Niteleyen kelimeye denir. Büyük, yeni, akıllı, hızlı vb.
  2. مَوْصُوف (mevsuf) : Nitelenen isme denir. Büyük ev tamlamasındaki ev, eski araba tamlamasındaki araba gibi…
  • Arapça sıfat tamlamasında sıfat ve mevsuf birbirine âşıktır yani sıfat hep aşkına (mevsufuna) benzemek ister. Benzemez ise bunların ilişişi yürümez bir Arapça sıfat tamlaması aşkı olmaz. Bu yüzden sıfat ve mevsufun birbiriyle uyumlu olması gereken şu noktalara dikkat etmeliyiz.

Sıfat Ve Mevsufun Birbiriyle Uyumlu Olması Gereken Noktalar

  1. Sayı bakımından

Arapça’ da kelimeler sayı bakımından müfred (tekil) , tesniye (ikil) ve cemii (çoğul) olmak üzere üçe ayrılır. Mevsuf (nitelenen isim)  tekil ise sıfat da tekil , ikil ise sıfat da ikil, çoğul ise sıfat da çoğul olmalıdır. Örnek :

Arapçasıالطَّالِبَةُ الذَكِيَة
TürkçesiÇalışkan Öğrenci
Arapçasıالطَّالِبَتان الذَكِيَتان    
Türkçesiİki Çalışkan Öğrenci
Arapçasıالطَّالِبَات الذَكِيات
TürkçesiÇalışkan Kız Öğrenciler
Arapçasıالطُّلَّاب الأذْكِياء
TürkçesiÇalışkan Erkek Öğrenciler

Şimdi farklı cümlelerdeki Arapça sıfat tamlaması örneklerinin sayı bakımından uyumuna bakalım.

Arapçasıجَاء الْمُهَنْدِسَان النَّشِيطَان
TürkçesiÇalışkan erkek öğrenciler geldi.
Arapçasıرَأَيْتُ الْمُعَلِّمِين النَّاشِطِين
TürkçesiÇalışkan erkek öğretmenleri gördüm.
Arapçasıزَار التَّلاَمِيذُ الناَّجِحُونَ
TürkçesiBaşarılı öğrenciler ziyaret etti.
Arapçasıأَخَذْتُ مِنَ الْمَكْتَبَةِ كِتاَبَيْنِ جَدِيدَيْنِ
TürkçesiKütüphaneden iki yeni kitap aldım.
Arapçasıواَلِدِي يَشْتَريِ لُعْبَةً جَميِلةً كُلَّ أُسْبوُعٍ
TürkçesiBabam her hafta güzel bir oyuncak satın alır.

Not: İnsan dışı varlıkları nitelerken kelimemiz çoğul ise getireceğimiz sıfat çoğul olmak zorunda değil çünkü insan dışı varlıkların çoğulu müfret müennes (tekil dişil) kabul edilir. Yani tamlama yaparken sıfatı tekil müennes olarak yapabiliriz.

Arapçasıاٌقْلامٌ جَدِيدَةٌ
TürkçesiYeni kalemler

 (Burada kalemler çoğul olmasına rağmen biz sıfatı tekil olarak kullandık.)

  • Cinsiyet bakımından

 Arapça’da isimler müzekker ve müennes olmak üzere ikiye ayrılır. Arapça sıfat tamlaması yaparken mevsuf müzekker ise sıfat da müzekker, mevsuf müennes ise sıfat da müennes olmalıdır. Örnek :

Arapçasıجاءتْ الطَّالِبَةُ الذَكِيَةُ
TürkçesiZeki (kız) öğrenci geldi.
Arapçasıجاء الطَّالِبُ الذَكِيُّ     
TürkçesiZeki (erkek) öğrenci geldi.

Yukardaki örneklerde öğrenci kelimesi müzekker geldiğinde sıfatı da müzekker, müennes geldiğinde ise sıfatı da müennes olarak gelmiştir.

  • İrab (Hareke) bakımından

Arapça’da kelimelerin irabı cümle içindeki konumuna ve başına gelen eklere göre değişir. Mesela en basitinden özne konumunda ise merfu, nesne konumunda ise mansub olur. Başına harfi cer gelirse veya muzaafun ileyh konumunda olursa da mecrur olur. Biz de Arapça sıfat tamlamasında mevsufun konumuna bakacağız. Mevsufun harekesi neyse sıfatın harekesi de o olmalıdır. Örnek :

Arapçasıجاءتْ الطَّالِبَةُ الذَكِيَةُ
TürkçesiZeki (kız) öğrenci geldi.
Arapçasıرَاَيْتُ الطَّالِبَ الذَكِيَّ   
TürkçesiZeki öğrenciyi gördüm.
Arapçasıسَلَّمْتُ على الطَّالِبِ الذَكِيِّ
TürkçesiZeki öğrenciye selam verdim.

Şimdi yukardaki örnekleri inceleyelim.

Birinci örnekte talip (öğrenci) kelimesi özne konumunda olduğu için harekesi merfu olarak gelmiştir. Bu yüzden sıfatı da merfu olarak gelmiştir.

İkinci örnekte talip (öğrenci) kelimesi nesne konumunda olduğu için harekesi mansub olarak gelmiştir. Sıfatı olan zeki kelimesi de mansup olarak gelmiştir.

Üçüncü örnekte mevsuf olan kelimenin başına harfi cer geldiği için mecrur olmuştur. Bu yüzden sıfatı da mecrur olarak gelmiştir.

Buradan isimlerin irab yönünden harekelerinin nasıl olduğunu gösteren tabloya bakarak kelimelerin harekelerini ayarlayabilirsiniz.

  • Marife ve nekralık bakımından

Arapça’ da kelimeler marife ve nekra olmak üzere ikiye ayrılır. Marife belirli olan isme denir. Yani bahsettiğimiz nesne herkesin bildiği bir nesne ise o marifedir. Marifenin alameti (işareti) elif lam takısıdır.  Nekra ise belirsiz isimlere denir. Yani herhangi bir, bir anlamı verdiğimiz kelimeler nekradır. Nekranın alameti (işareti) tenvindir. Arapçada sıfat tamlaması yaparken eğer mevsuf marife ise sıfat da marife, mevsuf nekra ise sıfat da nekra olmalıdır. Marife ve nekra ne demek bilmiyorsanız buraya tıklayın.  Örnek :

Arapçasıاِشْتَرَيْتُ قَلَماً جَدِيدًا  
TürkçesiYeni bir kalem satın aldım.
Arapçasıكَسَرْتُ القَلَمَ المُلَوَّنَ 
TürkçesiRenkli kalemi kırdım.

Yukardaki Arapçada sıfat tamlaması örneklerini inceleyelim.

Birinci örneğimizde mevsuf olan kalem kelimesi nekra olarak gelmiştir. Nekra olduğunu gösteren işaret ise tenvindir. Bu yüzden sıfatı da nekra olarak gelmiştir.

İkinci örneğimizde mevsuf olan kalem kelimesi marife olarak gelmiştir. Marife olduğunu gösteren işaret ise elif lamdır. Bu yüzden sıfatı da marife olarak gelmiştir.

arapçada sıfat tamlaması özet
www.bilalhoca.com

ARAPÇA SIFAT TAMLAMASI ÖRNEKLERİ

Arapçasıرَأيْتُ مَدْرَسَةً كَبِيرَةً
TürkçesiBüyük bir okul gördüm.
Arapçasıزُرْتُ مَدِينَةً جَمِيلَةً
TürkçesiGüzel bir şehri ziyaret ettim.
Arapçasıاُحِبُّ السَّيَّاراتِ الْقَدِيمَةَ
TürkçesiEski arabaları seviyorum.
Arapçasıتَسْكُنُ وَالِدَةُ اَحْمَد فيِ بيْتٍ جَميِلٍ
TürkçesiAhmet’in annesi güzel bir evde oturuyor.

Sık sorulan sorular

  • Arapça mevsuf ne demektir?

Arapça mevsuf nitelenen kelimeye denir. Yani güzel, büyük, küçük olan nesne neyse o mevsuftur.

  • Sıfat mevsuf uyumu nedir?

Sıfat mevsuf uyumu iki kelimenin her bakımdan birbirinin aynısı olması demektir. Mesela cinsiyet, sayı, hareke gibi…

Arapçada Sıfat Tamlaması Test

Arapçada sıfat tamlaması konusundan sonra Arapça isim tamlamasını öğrenmek için tıklayınız.

Konuyu daha iyi anlamak için Türkçe sıfat tamlaması konusuna bakmamız gerekebilir. Arapça olarak araştırmak isterseniz buraya bakabilirsiniz.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir