Bilal Hoca

EMRİ HAZIR 1

Emri hazır; karşımızda bulunan (muhatap olunan) kişiye bir iş yapmasını emretmek istediğimizde kullandığımız kalıptır. Örneğin; otur, kalk, yaz, uyu gibi… Bu kalıba ulaşmak için filii muzariyi kullanacağız. Fiili muzarinin muhatap sığası dediğimiz yani sen yapıyorsun, siz yapıyorsunuz kalıbını kullanacağız. Şimdi madde madde sonuca ulaşalım.

EMRİ HAZIR KONU ANLATIMI
EMRİ HAZIR 1 3

EMRİ HAZIR NASIL YAPILIR

  1. Fiili muzari muhatap yani sen kalıbı (çekimini) ele aldık.
  2. Başında bulunan (ت) harfini kaldırdık. Yerine bir elif koyduk.
  3. Elife hareke vermek için fiilin ortadaki harfinin harekesine bakarız. Eğer harekesi ötre ise elif de ötrelenir, esre veya üstün ise elif esre ile harekelenir.
  4. Müfret müzekker muhatap (tekil erkek sen) kalıbında ( tekil) olanların sonu cezmlenir.
  5. Diğer kalıplardan (çekimlerden) nun harfi kaldırılır. Sadece cemi müennes ( çoğul kadınlar) kalıbından kaldırılmaz.

Şimdi bu anlattıklarımıza örnekler verelim. Örneklerle daha iyi anlayacaksınız. Üç adımda yapılışını anlattım.

EMRİ HAZIR ÇEKİMİ VE ÖRNEKLERİ

1. Örnek

Örnek olarak دَرَسَ  (ders çalıştı) fiilinin muzari muhatap kalıbıyla başlayalım.

CEMİTESNİYEMÜFRED 
تَدْرُسُونتَدْرُسَانتَدْرُسُMÜZEKKER MUHATAP
تَدْرُسْنَتَدْرُسَانتَدْرُسِينMÜENNES MUHATAP

Şimdi yukarda gördüğünüz fiil çekimini üç adımda emri hazır kalıbına uygun hale getireceğiz.

  1. Başında bulunan (ت) harfini kaldırdık. Yerine bir elif koyduk.
CEMİTESNİYEMÜFRED 
ادْرُسُونادْرُسَانادْرُسُMÜZEKKER MUHATAP
ادْرُسْنَادْرُسَانادْرُسِينMÜENNES MUHATAP
  • Elife hareke vermek için fiilin ortadaki harfinin harekesine bakarız. Eğer harekesi ötre ise elif de ötrelenir, esre veya üstün ise elif esre ile harekelenir. Burada ortadaki harfimiz ra harfi ve harekesi ötre bu yüzden biz de elif harfinin harekesini ötreledik.
CEMİTESNİYEMÜFRED 
اُدْرُسُوناُدْرُسَاناُدْرُسُMÜZEKKER MUHATAP
اُدْرُسْنَاُدْرُسَاناُدْرُسِينMÜENNES MUHATAP
  • Müfret müzekker muhatap sığasında ( tekil) olanların sonu cezmlenir. Diğer sığalardan nun harfi kaldırılır. Sadece cemi müennes ( çoğul kadınlar) kalıbından kaldırılmaz. İşte karşınızda دَرَسَ  (ders çalıştı) fiilinin  emri hazır kalıbı (ders çalış)…

DERESE (دَرَسَ ) EMRİ HAZIR ÇEKİMİ

CEMİTESNİYEMÜFRED 
اُدْرُسُواُدْرُسَااُدْرُسْMÜZEKKER MUHATAP
اُدْرُسْنَاُدْرُسَااُدْرُسِيMÜENNES MUHATAP

2. Örnek

جَلَسَ  (oturdu) fiilinin muzari muhatap kalıbıyla başlayalım.  Bu fiilimizde ortadaki harf esre olacaktır.

CEMİTESNİYEMÜFRED 
تَجْلِسُونتَجْلِسانتَجْلِسُMÜZEKKER MUHATAP
تَجْلِسْنَتَجْلِسانتَجْلِسِينَMÜENNES MUHATAP

Şimdi yukarda gördüğünüz fiil çekimini üç adımda emri hazır kalıbına uygun hale getireceğiz.

  1. Başında bulunan (ت) harfini kaldırdık. Yerine bir elif koyduk.
CEMİTESNİYEMÜFRED 
اجْلِسُوناجْلِساناجْلِسُMÜZEKKER MUHATAP
اجْلِسْنَاجْلِساناجْلِسِينَMÜENNES MUHATAP
  • Elife hareke vermek için fiilin ortadaki harfinin harekesine bakarız. Eğer harekesi ötre ise elif de ötrelenir, esre veya üstün ise elif esre ile harekelenir. Burada ortadaki harfimiz lam harfi ve harekesi esre bu yüzden biz de elif harfinin harekesini esreledik.
CEMİTESNİYEMÜFRED 
اِجْلِسُوناِجْلِساناِجْلِسُMÜZEKKER MUHATAP
اِجْلِسْنَاِجْلِساناِجْلِسِينَMÜENNES MUHATAP
  • Müfret müzekker muhatap sığasında ( tekil) olanların sonu cezmlenir. Diğer sığalardan nun harfi kaldırılır. Sadece cemi müennes ( çoğul kadınlar) kalıbından kaldırılmaz. İşte karşınızda جَلَسَ  (oturdu) fiilinin emri hazır kalıbı (otur)…

CELESE (جَلَسَ) EMRİ HAZIR ÇEKİMİ

CEMİTESNİYEMÜFRED 
اِجْلِسُواِجْلِسااِجْلِسْMÜZEKKER MUHATAP
اِجْلِسْنَاِجْلِسااِجْلِسِيMÜENNES MUHATAP

3. Örnek

شَرِبَ  (içti) fiilinin muzari muhatap kalıbıyla başlayalım.  Bu fiilimizde ortadaki harf üstün olacaktır.

CEMİTESNİYEMÜFRED 
تَشْرَبُونَتَشْرَبانِتَشْرَبُMÜZEKKER MUHATAP
تَشْرَبْنَتَشْرَبانِتَشْرَبِينَMÜENNES MUHATAP

Şimdi yukarda gördüğünüz fiil çekimini adım adım emri hazır kalıbına uygun hale getireceğiz.

  1. Başında bulunan (ت) harfini kaldırdık. Yerine bir elif koyduk.
CEMİTESNİYEMÜFRED 
اشْرَبُونَاشْرَبانِاشْرَبُMÜZEKKER MUHATAP
اشْرَبْنَاشْرَبانِاشْرَبِينَMÜENNES MUHATAP
  • Elife hareke vermek için fiilin ortadaki harfinin harekesine bakarız. Eğer harekesi ötre ise elif de ötrelenir, esre veya üstün ise elif esre ile harekelenir. Burada ortadaki harfimiz ra harfi ve harekesi üstün bu yüzden biz de elif harfinin harekesini esreledik.
CEMİTESNİYEMÜFRED 
اِشْرَبُونَاِشْرَبانِاِشْرَبُMÜZEKKER MUHATAP
اِشْرَبْنَاِشْرَبانِاِشْرَبِينَMÜENNES MUHATAP
  • Müfret müzekker muhatap sığasında ( tekil) olanların sonu cezmlenir. Diğer sığalardan nun harfi kaldırılır. Sadece cemi müennes ( çoğul kadınlar) kalıbından kaldırılmaz. İşte karşınızda شَرِبَ  (içti) fiilinin emri hazır kalıbı (iç)…

ŞERİBE (شَرِبَ) EMRİ HAZIR ÇEKİMİ

CEMİTESNİYEMÜFRED 
اِشْرَبُواِشْرَبااِشْرَبْMÜZEKKER MUHATAP
اِشْرَبْنَاِشْرَبااِشْرَبِيMÜENNES MUHATAP

Muzari fiilden emri hazır yapılmasını üç örnekle öğrendik. Dikkat etmemiz gereken noktalar muhatap kalıbını kullanacağız ve elife hareke verirken ortadaki harf ötre ise ötre, ötre değilse esre hareke vereceğiz. Şimdi aşağıda fiili muzari muhatap sığaları verdiğim örnekleri emri hazır kalıbına çeviriniz. تَكْتُبُ – تَنْظُرُ- تَلْعَبُ – تَفْتَحُ – تَسْكُتُ – تَضْرِبُ

EMRİ HAZIR ÖRNEKLER
EMRİ HAZIR 1 4

MEZİD BABLARDA EMRİ HAZIR

Yukarda sülasi fiillerin emri hazır yapılışını öğrendik. Şimdi mezid bablarda emri hazır yapılmasını öğreneceğiz. Aslında mantık yine aynı fiili muzarinin muhatap kalıbını kullanacağız. Yine başındaki (ت) harfini atacağız. Bu harfleri attığımızda eğer kalan harf sükunlu değilse elif getirmeyiz. Sükun var ise o zaman elif harfi getiririz.

Örneğin; تُخَمِّنُ  (tahmin ediyorsun) fiilini emri hazır yapalım. Başındaki te harfini attığımız zaman خَمِّنُ  kalıyor. Yani başındaki harf harekeli olduğu için elif getirmemize gerek yoktur. Sonunu yukarda öğrendiğimiz gibi yapmamız yeterlidir. خَمِّنْ  olur.

İf’al babında başına elif getirilirse harekesi üstün olmalıdır. تُكْرِمُ  ( ikram ediyor) fiilini emri hazır kalıbına çevirirsek اَكْرِمْ   şeklinde olmalıdır.

Not: İlletli harf bulunan fiillerde çekimler değiştiği için onu başka bir başlık altında ele alacağım.

Fiili maziyi öğrenmek için tıklayınız.

Arapça kelime çeşitlerini öğrenmek için tıklayınız.

Muttasıl zamirler öğrenmek için tıklayınız.

İnstagram hesabımızı takip ederek her gün farklı bilgiler öğrenebilirsiniz. Takip için tıklayınız.

Emri hazır konusunu video olarak da izleyebilirsiniz. Video bana ait değildir.

Yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Scroll to Top