Bilal Hoca

İSMİ TAFDIL

İsmi tafdıl; Arapça’ da iki şeyi karşılaştırmak için veya bir şeyin en iyisi olduğunu belirtmek için bu kalıbı kullanırız.  Mesela Ahmet Ali’den daha kısadır veya Ahmet en kısa öğrencidir gibi cümleleri yapmak istediğimizde kullanacağımız kalıptır.  Kalıbımız أفْعَلُ  ve müenneslerde kullanılan فُعْلى  kalıbıdır. Karşılaştırma yapacaksak (-den, -dan) anlamı veren مِنْ  harfi cerini kullanabiliriz.

İsm-i Tafdilin (أفعلَ – فُعْلى) Vezninden Yapılış Şartları:
1- Sülasî fiil olacak.
2- Mezid (türemiş) fiil olmayacak
3- Çekilebilecek (mutasarrıf) fiil olacak
4- Azlık – çokluk gibi mukayese bildiren fiillerden olacak
5- Tam fiil olacak (Nakıs fiil olmayacak كان ve benzerleri gibi)

İSMİ TAFDIL NASIL YAPILIR

Fiilimizin başına bir üstün harekeli hemze koyarız. Fiilin ilk harfini cezmler, ikinci harfi üstün harekeli ve son harfi de ötre harekeli yaparız. Örnek fiil verecek olursak;

عَلِمً  fiili bildi anlamına geliyor. Kurallar gereği başına üstün bir elif koyduk. أعَلِمَ  oldu. İlk harfi cezmledik اَعْلِمَ  oldu. Son harfi ötreleyip ortadaki harf olan lam harfini de üstün harekeli yaparsak اَعْلَمُ  daha iyi bilir anlamını vermiş oluruz.

ismi tafdıl nasıl yapılır
İSMİ TAFDIL 3

İSMİ TAFDIL KALIBINA ÖRNEKLER

MÜENNESMÜZEKKERANLAMI
عُلْيَىأَعْلَىDAHA YÜKSEK
دُنْياَأَدْنَىDAHA ALÇAK
كُثْرَىأَكْثَرُDAHA ÇOK
حُسْنَىأَحْسَنُDAHA İYİ
جُمْلَىأَجْمَلُDAHA GÜZEL

İsm-i Tafdîlin Cümle İçinde Kullanılışı

Karşılaştırma yapılırken ister müennes olsun ister müzekker, isterse sayı bakımından müfred, tesniye ve cem olsun hepsi için de (أَفْعَلُ) vezni kullanılır.

اَحْمَد اَطْوَلُ مِنْ عَلِيAhmet Ali’den daha uzundur.
السَّيَّارَةُ أرْخَصُ مِنْ الْبَيْتِAraba evden daha ucuzdur.
الرِّياضِيَّات اَصْعَبُ مِنْ الاَدَبِMatematik edebiyattan daha zordur.
اَلْكِتابُ اَنْفَعُ مِنْ النَّوْمِKitap uykudan daha faydalıdır.
الرَّجُلُ اَقْوَى مِنْ الْاِمْرَأةAdam kadından daha güçlüdür.

İSMİ TAFDIL EN ÜSTÜN HALİNİ SÖYLEME

  • En üstün olarak söylemek istediğimizde harfi cer kullanmamıza gerek yoktur. Burada müzekkerlik-müenneslik uyumuna dikkat etmemiz gerekir. Elif lamlı (ال)  bir şekilde kullanırsak yine en üstün anlamını vermiş oluruz. Böyle durumda ismi tafdıl sıfat olacağı için mevsufuna her bakımdan uymalıdır. Sıfat tamlaması konusuna bakabilirsiniz.

Örnek cümleler;

خَلَقَ الْأَرْضَ وَ السَّمَاواَتِ العُلَى                                   Yeri ve yüce gökleri yarattı.

قَرَأْتُ الْاَسَماءَ الْحُسْنَى فِي الْمَسْجِد                Camide Esma-ül Hüsna okudum.

تَزَوَّجَتْ الْبِنْتُ الْكُبْرَى قَبْلَ يَوْمَيْن                  İki gün önce evin büyük kızı evlendi.

  • İsmi tafdıl iki şekilde en üstün hali gösterir. Birincisi elif lam alarak ikincisi ise muzaaf olarak yapılır.

بِلال اَطْوَلُ الطُّلَّابِ فِي الصَّفِّ              Bilal sınıfın en uzun öğrencilerindendir.

حَمْزَة اَقْوَى الرِّجال فِي الْمَدِينَةِ             Hamza şehirdeki adamların en güçlüsüdür.

  • İsmi tafdıl kalıbından olan kelime müfred (tekil) nekre (tenvinli) bir isimle olursa da en üstünlük hali olur. Örneklere bakalım.

مَحْمُود اَسْرَعُ لاعِبٍ فِي الْفَرِيق                  Mahmut takımdaki en hızlı oyuncudur.

كَبَاب اَفْضَلُ طَعَامٍ فِي مَدِينَةِ آدانا             Kebab Adana’daki en güzel yemektir.

Not: (خَيْرٌ) ve (شَرٌّ) kelimeleri (مِنْ) ile kıyaslama yapıldığında “daha iyi” ve “daha kötü” anlamını verirler. Müzekker müennes uyumu aranmaz. Yani onları kalıba uydurmaya gerek yoktur. Örneğin;

اَلصَّلاَةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ                 Namaz uykudan daha hayırlıdır.

الْاِدْمان التَّدْخِين شَرٌّ مِنْ الْاِدْمان الْهاتِف                      Sigara bağımlılığı telefon bağımlılığından daha kötüdür.

Bu kelimeler marife bir çoğulla veya müfret nekra bir isimle tamlama oluşturursa en üstünlük halini verir.

خَيْرُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآن وعَلَّمَهُ      Sizin en hayırlınız Kuran-ı Kerimi öğrenen ve öğreteninizdir.

شَرُ الْحَيْوَانات حَيَةٌ                          Hayvanların en kötüsü yılandır.                    

Not: Muzaaf fiilleri  (son iki harfi aynı olan) fiilleri ismi tafdıl kalıbına sokmak istersek son harflerini şeddeli bir şekilde yapıyoruz. Harekesi ötre oluyor. Örneğin اَقَلُّ و اَشَدُّ و اَحَبُّ  kelimeleri gibi…

 إنَّ أشَدَّ النَّاسِ عَذَاباً يَوْمَ الْقِيَامَةِ المُصَوِّرُونَ

“Kıyamet günü azâbı en şiddetli olanlar, sûret yapanlardır.”

ismi tafdıl cümle içinde kullanımı
İSMİ TAFDIL 4

İSMİ TAFDIL ÖZETİ

İsmi tafdıl birşeyleri karşılaştırmak veya en üstün olduğunu belirtmek için kullanılır. Bu kalıpla kullanılan kelimelerin aynı zamanda sıfat anlamına da gelmesi lazımdır. Mesela yürümek fiilini bu kalıpla kullanamazsınız.

Bu kalıp sülasi fiillerden yapılır.

Karşılaştırma yaparken من   harfini kullanırız. Karşılaştırma yaparken müzekker-müennes veya sayı uyumu aranmaz.

En üstün hali yapılırken elif lam takısıyla veya tamlama yapılarak yapılır. Bu durumda uyuma dikkat edilmelidir.

KURAN-I KERİMDE GEÇEN İSMİ TAFDIL ÖRNEKLERİ

إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاَكُمْ 

Muhakkak ki Allah yanında en değerli olanınız, O’ndan en çok korkanınızdır.     

قُلْ أَ اُنَبِّئُكُمْ بِخَيْرٍ مِنْ ذَلِكُمْ 

(Resûlüm!) De ki: Size bunlardan daha iyisini bildireyim mi?

هُمْ لِلْكُفْرِ يَوْمَئِذٍ أَقْرَبُ مِنْهُمْ لِلْإِيمَانِ               

Onlar o gün, imandan çok kafirliğe yakın idiler.

İnstagram hesabımızı takip ederek her gün farklı bilgiler öğrenebilirsiniz. Takip için tıklayınız.

Marife nekra konusunu öğrenmek için tıklayınız.

Yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Scroll to Top