Bilal Hoca

İFTİAL BABI 5

İftial babı konusu ve örnek fiil çekimlerini anlatacağız. Arapça’da fiiller genelde üç harfli (sülasi) olarak gelir. Bu fiillere eklemeler yapılarak yeni anlamlar veya yapılar türetilir. İftial babı da üç harfli (sülasi) mazi fiilin başına اِ  (i) ve ilk harfin yanına da تَ (te) getirilir bütün harfler üstün harekeli yapılır.  İftial babı denilmesinin sebebi Arapça’da fiilleri anlatırken kullanılan فَعَلَ  (feale) kelimesinden kaynaklanır. Biz bu kelimenin mastarını yaparken ilk başına i, ilk harfin yanına da ti ekledik. Ortadaki harf olan ayn harfinin yanına da elif harfi getirdik اِفْتِعَال (iftial) oldu. İftial babının binası yani kelime bu babda olunca aşağıdaki değişiklikler olabilir.

  • Bu bab müteaddi (nesne alabilen) fiili lazım (nesne alamayan) fiile çevirir. Mesela نَشَرَ  yaydı , اِنْتَشَرَ  yayıldı gibi…

İFTİAL BABININ ÖZELLİKLERİ

Kural 1: Sülasi (üç harfli) fiilin ilk harfi ص (sad) , ض (dad), ط (tı), ظ (zı) harflerinden birisi olursa sonradan eklediğimiz ت (te) harfi ط  (tı) harfine dönüşür. Dönüşmesinin sebebi söylerken kolaylık olması açısındandır. Mesela صَبَرَ  fiilini bu baba nakledersek اِصْطَبَرَ şeklinde eklediğimiz teyi ط (tı) harfine çevirdik.

Kural 2: Sülasi (üç harfli) fiilin ilk harfi د (dal) , ذ (zel), ز (ze) harflerinden birisi olursa sonradan eklediğimiz ت (te) harfi د  (dal) harfine dönüşür. Dönüşmesinin sebebi söylerken kolaylık olması açısındandır. Mesela زَجَرَ  fiilini bu baba nakledersek اِزْدَجَرَ şeklinde eklediğimiz te yi د (dal) harfine çevirdik.

Kural 3: Sülasi (üç harfli) fiilin ilk harfi و (vav) , ي (ye), ث (peltek se) harflerinden birisi olursa sonradan eklediğimiz ت (te) harfi تَ  (te) harfine dönüşür. Dönüşmesinin sebebi söylerken kolaylık olması açısındandır. Mesela وَحَدَ  fiilini bu baba nakledersek اِتَّحَدَ şeklinde eklediğimiz te yi تَ  (te) harfine çevirdik.

Şimdi iftial babında gelen fiillerin mazi, muzari, emir çekimlerine örnekler vereceğiz.

İFTİAL BABI MAZİ ÇEKİM ÖRNEKLERİ

نَظَمَ  (düzenledi) fiilini iftial babına çevireceğiz. İlk başına i, ilk harfin yanına da ت (te) ekledik اِنْتَظَمَ  (düzenlendi) oldu.

CemiTesniye (ikil)Müfred (tekil) 
اِنْتَظَمُوا  اِنْتَظَمَا  اِنْتَظَمَ  Müzekker gaib
اِنْتَظَمْنَاِنْتَظَمَتَااِنْتَظَمَتْ  Müennes gaib
اِنْتَظَمْتُمْاِنْتَظَمْتُمَااِنْتَظَمْتَMüzekker muhatap
اِنْتَظَمْتُنَّاِنْتَظَمْتُمَااِنْتَظَمْتِMüennes muhatap
 اِنْتَظَمْنَااِنْتَظَمْتُMütekkellim (ben, biz)

جَمَعَ  (topladı) fiilini iftial babına çevireceğiz. İlk başına i, ilk harfin yanına da ت (te) ekledik اِجْتَمَعَ  (toplandı) oldu.

CemiTesniye (ikil)Müfred (tekil) 
اِجْتَمَعُوا  اِجْتَمَعَا  اِجْتَمَعَ  Müzekker gaib
اِجْتَمَعْنَاِجْتَمَعَتَااِجْتَمَعَتْ  Müennes gaib
اِجْتَمَعْتُمْاِجْتَمَعْتُمَااِجْتَمَعْتَMüzekker muhatap
اِجْتَمَعْتُنَّاِجْتَمَعْتُمَااِجْتَمَعْتِMüennes muhatap
 اِجْتَمَعْنَااِجْتَمَعْتُMütekkellim (ben, biz)

فَرَقَ  (ayırdı) fiilini iftial babına çevireceğiz. İlk başına i, ilk harfin yanına da ت (te) ekledik اِفْتَرَقَ  (ayrıldı) oldu.

CemiTesniye (ikil)Müfred (tekil) 
اِفْتَرَقُوا  اِفْتَرَقَا  اِفْتَرَقَ  Müzekker gaib
اِفْتَرَقْنَاِفْتَرَقَتَا  اِفْتَرَقَتْ  Müennes gaib
اِفْتَرَقْتُمْاِفْتَرَقْتُمَااِفْتَرَقْتَMüzekker muhatap
اِفْتَرَقْتُنَّاِفْتَرَقْتُمااِفْتَرَقْتِMüennes muhatap
 اِفْتَرَقْنَااِفْتَرَقْتُMütekkellim (ben, biz)

İFTİAL BABI MUZARİ ÇEKİM ÖRNEKLERİ

İftial babı muzari çekimlerinde başına eklediğimiz muzaraat harfleri (ا,ت,ي,ن) harfleri hep üstün olur. Fiilimizin ortadaki  harfi ise esreli olur.  Şimdi örneklere bakalım.

نَظَمَ  (düzenledi) fiilini iftial babına çevireceğiz. İlk başına i, ilk harfin yanına da ت (te) ekledik اِنْتَظَمَ  (düzenlendi) oldu. Muzari hali يَنْتَظِمُ (düzenleniyor) şeklinde ye harfi üstün ve ortadaki harf esreli olarak gelir. Burada ortadaki harf zı harfi olduğu için onu esreledik.

CemiTesniye (ikil)Müfred (tekil) 
يَنْتَظِمُونيَنْتَظِمانِيَنْتَظِمُMüzekker gaib
يَنْتَظِمْنَتَنْتَظِمَانِتَنْتَظِمُMüennes gaib
تَنْتَظِمُونتَنْتَظِمَانِتَنْتَظِمُMüzekker muhatap
تَنْتَظِمْنَتَنْتَظِمَانِتَنْتَظِمِينMüennes muhatap
 نَنْتَظِمُاَنْتَظِمُMütekkellim (ben, biz)

جَمَعَ  (topladı) fiilini iftial babına çevireceğiz. İlk başına i, ilk harfin yanına da ت (te) ekledik اِجْتَمَعَ  (toplandı) oldu.

Muzari hali يَجْتَمِعُ (toplanıyor) şeklinde ye harfi üstün ve ortadaki harf esreli olarak gelir. Burada ortadaki harf mim harfi olduğu için onu esreledik.

CemiTesniye (ikil)Müfred (tekil) 
يَجْتَمِعُونيَجْتَمِعَانِيَجْتَمِعُMüzekker gaib
يَجْتَمِعْنَتَجْتَمِعَانِتَجْتَمِعُMüennes gaib
تَجْتَمِعُونتَجْتَمِعَانِتَجْتَمِعُMüzekker muhatap
تَجْتَمِعْنَتَجْتَمِعَانِتَجْتَمِعِينَMüennes muhatap
 نَجْتَمِعُاَجْتَمِعُMütekkellim (ben, biz)

فَرَقَ  (ayırdı) fiilini iftial babına çevireceğiz. İlk başına i, ilk harfin yanına da ت (te) ekledik اِفْتَرَقَ  (ayrıldı) oldu. Muzari hali يَفْتَرِقُ (ayrılıyor) şeklinde ye harfi üstün ve ortadaki harf esreli olarak gelir. Burada ortadaki harf ra harfi olduğu için onu esreledik.

CemiTesniye (ikil)Müfred (tekil) 
يَفْتَرِقُونيَفْتَرِقانِيَفْتَرِقُMüzekker gaib
يَفْتَرِقْنَتَفْتَرِقَانِتَفْتَرِقُMüennes gaib
تَفْتَرِقُونتَفْتَرِقَانِتَفْتَرِقُMüzekker muhatap
تَفْتَرِقْنَتَفْتَرِقَانِتَفْتَرِقِينَMüennes muhatap
 نَفْتَرِقُاَفْتَرِقُMütekkellim (ben, biz)

İFTİAL BABI EMİR ÖRNEKLERİ

Bu bab için emri hazır yaparken sülasi fiilerde emir yapar gibi yapıyoruz yani fiili muzarinin muhatap kalıbından (sığasından) yapıyoruz. Sonunu meczum bir şekilde harekeleyeceğiz.

İlk baştan anlatıyorum ki tamamen yerleşsin eğer anladıysanız son iki satırı okumanız yeterlidir.

نَظَمَ  (düzenledi) fiilini iftial babına çevireceğiz. İlk başına i, ilk harfin yanına da ت (te) ekledik اِنْتَظَمَ  (düzenlendi) oldu. Muzari hali يَنْتَظِمُ (düzenleniyor) şeklinde ye harfi üstün ve ortadaki harf esreli olarak gelir. Burada ortadaki harf zı harfi olduğu için onu esreledik. Emir haline getirmek istediğimizde muhatap kalıbı (sığası) olan تَنْتَظِمُ kalıbını kullanacağız. Başındaki te harfini kaldıracağız ve yerine esreli elif koyacağız. Son harfi cezmleyeceğiz. اِنْتَظِمْ  olacak. Düzenle manasına gelir.

CemiTesniye (ikil)Müfred (tekil) 
اِنْتَظِمُوا  اِنْتَظِمَا  اِنْتَظِمْ  Müzekker muhatap
اِنْتَظِمْنَ  اِنْتَظِمَا  اِنْتَظِمِي  Müennes muhatap

جَمَعَ  (topladı) fiilini iftial babına çevireceğiz. İlk başına i, ilk harfin yanına da ت (te) ekledik اِجْتَمَعَ  (toplandı) oldu. Muzari hali يَجْتَمِعُ (toplanıyor) şeklinde ye harfi üstün ve ortadaki harf esreli olarak gelir. Burada ortadaki harf mim harfi olduğu için onu esreledik. Emir haline getirmek istediğimizde muhatap kalıbı (sığası) olan تَجْتَمِعُ kalıbını kullanacağız. Başındaki te harfini kaldıracağız ve yerine esreli elif koyacağız. Son kısmı meczum (cezmli) olacak اِجْتَمِعْ  olacak. Toplan manasına gelir.

CemiTesniye (ikil)Müfred (tekil) 
اِجْتَمِعُوااِجْتَمِعَااِجْتَمِعْ  Müzekker muhatap
اِجْتَمِعْنَاِجْتَمِعَااِجْتَمِعِيMüennes muhatap

فَرَقَ  (ayırdı) fiilini iftial babına çevireceğiz. İlk başına i, ilk harfin yanına da ت (te) ekledik اِفْتَرَقَ  (ayrıldı) oldu. Muzari hali يَفْتَرِقُ (ayrılıyor) şeklinde ye harfi üstün ve ortadaki harf esreli olarak gelir. Burada ortadaki harf ra harfi olduğu için onu esreledik. Emir haline getirmek istediğimizde muhatap kalıbı (sığası) olan تَفْتَرِقُ kalıbını kullanacağız. Başındaki te harfini kaldıracağız ve yerine esreli elif getireceğiz. Son kısmı meczum (cezmli) olacak. اِفْتَرِقْ olacak. Ayrıl manasına gelir.

CemiTesniye (ikil)Müfred (tekil) 
اِفْتَرِقُوااِفْتَرِقَااِفْتَرِقْMüzekker muhatap
اِفْتَرِقْنَاِفْتَرِقَااِفْتَرِقِيMüennes muhatap

İFTİAL BABI MASTAR ÖRNEKLERİ

Sülasi fiilleri bu babın mastarından gelmesi için şunları yapmalıyız.

  •  Fiilimizin başına i harfini getireceğiz.
  • Sülasi fiilin ilk harfini cezimleyeceğiz.
  • İlk harfin yanına ti  تِ  harfini ekleriz.
  • Sülasi fiilin ikinci harfini elifle uzatırız.

Mesela نَظَمَ  (öldürdü) fiilini iftial babına çevireceğiz. Fiilimizin başına i harfini getireceğiz.اِنَظَمَ  oldu. Sülasi fiilin ilk harfini cezmledik اِنْظَمَ oldu. İlk harfin yanına ti  تِ  harfini ekleriz اِنْتِظَمَ  İkinci harfini de elifle uzattık  اِنْتِظَام oldu.

İfal babını öğrenmek için tıklayınız.
Tefil babını öğrenmek için tıklayınız.

Mufaale babını öğrenmek için tıklayınız.

İnfial babını öğrenmek için tıklayınız.

Tefe’ul babını öğrenmek için tıklayınız.

İnstagram hesabımızı takip ederek her gün farklı bilgiler öğrenebilirsiniz. Takip için tıklayınız.

İFTİAL BABI KONU ANLATIMI
İFTİAL BABI 5 2

Yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Scroll to Top