Bilal Hoca

Arapça’da fiiller genelde üç harfli olarak gelir. Bu fiillere eklemeler yapılarak yeni anlamlar veya yapılar türetilir. Tefil babı da üç harfli (sülasi) mazi fiilinin ortasındaki harf şeddelenerek yapılan kalıba verilen isimdir. Tefıl denilmesinin sebebi Arapça’da fiilleri anlatırken kullanılan فَعَلَ  (feale) kelimesinden kaynaklanır. Biz bu kelimenin ortadaki harfini şeddelediğimiz zaman bunun mastarı tefil olduğu için bu isim verilmiştir. Fiilimiz tefil babında olunca aşağıdaki değişiklikler olabilir.

  • Nesne alamayan fiiller nesne alır. Mesela سَلِمَ  fiili teslim oldu anlamındadır. سَلَّمَ şeklinde başına hemze getirirsek teslim etti şeklinde anlamı değişir.
  • Eğer fiil müteaddi (nesne alabilen ) bir fiil ise çokça anlamı katar.

Şimdi tefil babında gelen fiillerin mazi, muzari, emir çekimlerine örnekler vereceğiz.

TEFİL BABI MAZİ ÇEKİM ÖRNEKLERİ

فَهِمَ  (anladı) fiilini tefil babına çevireceğiz. فَهَّمَ  (anlattı)

CemiTesniye (ikil)Müfred (tekil) 
فَهَّمُوا  فَهَّمَا  فَهَّمَ  Müzekker gaib
فَهَّمْنَفَهَّمَتا  فَهَّمَتْ  Müennes gaib
فَهَّمْتُمْفَهَّمْتُمَافَهَّمْتَMüzekker muhatap
فَهَّمْتُنَّفَهَّمْتُمَافَهَّمْتِMüennes muhatap
 فَهَّمْنَافَهَّمْتُMütekkellim (ben, biz)

كَبُرَ  (büyüdü) fiilini tefil babına çevireceğiz. كَبَّرَ  (büyüttü)

CemiTesniye (ikil)Müfred (tekil) 
كَبَّرُواكَبَّرَاكَبَّرَ  Müzekker gaib
كَبَّرْنَكَبَّرَتَاكَبَّرَتْMüennes gaib
كَبَّرْتُمْكَبَّرْتُمَاكَبَّرْتَMüzekker muhatap
كَبَّرْتُنَّكَبَّرْتُماكَبَّرْتِMüennes muhatap
 كَبَّرْنَاكَبَّرْتُMütekkellim (ben, biz)

نَظُفَ  (temiz oldu) fiilini tefil babına çevireceğiz. نَظَّفَ  (temizledi)

CemiTesniye (ikil)Müfred (tekil) 
نَظَّفُوانَظَّفَا  نَظَّفَ  Müzekker gaib
نَظَّفْنَنَظَّفَتَا  نَظَّفَتْ  Müennes gaib
نَظَّفْتُمْنَظَّفْتُما  نَظَّفْتَMüzekker muhatap
نَظَّفْتُنَّنَظَّفْتُمانَظَّفْتِMüennes muhatap
 نَظَّفْنانَظَّفْتُMütekkellim (ben, biz)

TEFİL BABI MUZARİ ÇEKİM ÖRNEKLERİ

Tefil babı muzari çekimlerinde başına eklediğimiz muzaraat harfleri (ا,ت,ي,ن) harfleri hep ötreli olur. Fiilimizin şeddelediğimiz harfi ise esreli olur.  Şimdi örneklere bakalım.

فَهِمَ  (anladı) fiilini tefil babına çevireceğiz. فَهَّمَ  (anlattı) Muzari hali يُفَهِّمُ (anlatıyor) şeklinde ye harfi ötreli ve şeddelediğimiz harf esreli olarak gelir. Burada ortadaki harf he harfi olduğu için onu esreledik.

CemiTesniye (ikil)Müfred (tekil) 
يُفَهِّمُونيُفَهِّمَانِيُفَهِّمُMüzekker gaib
يُفَهِّمْنَتُفَهِّمَانِتُفَهِّمُMüennes gaib
تُفَهِّمُونتُفَهِّمَانِتُفَهِّمُMüzekker muhatap
تُفَهِّمْنَتُفَهِّمَانِتُفَهِّمِينَMüennes muhatap
 نُفَهِّمُاُفَهِّمُMütekkellim (ben, biz)

كَبُرَ  (büyüdü) fiilini tefil babına çevireceğiz. كَبَّرَ  (büyüttü) Muzari hali يُكَبِّرُ (anlatıyor) şeklinde ye harfi ötreli ve şeddelediğimiz harf esreli olarak gelir. Burada ortadaki harf be harfi olduğu için onu esreledik.

CemiTesniye (ikil)Müfred (tekil) 
يُكَبِّرُونَيُكَبِّرانِيُكَبِّرُMüzekker gaib
يُكَبِّرْنَتُكَبِّرَانتُكَبِّرُMüennes gaib
تُكَبِّرُونتُكَبِّرانِتُكَبِّرُMüzekker muhatap
تُكَبِّرْنَتُكَبِّرانتُكَبِّرِينMüennes muhatap
 نُكَبِّرُاُكَبِّرُMütekkellim (ben, biz)

نَظُفَ  (temiz oldu) fiilini tefil babına çevireceğiz. نَظَّفَ  (temizledi) Muzari hali يُنَظِّفُ (temizliyor) şeklinde ye harfi ötreli ve şeddelediğimiz harf esreli olarak gelir. Burada ortadaki harf zı harfi olduğu için onu esreledik.

CemiTesniye (ikil)Müfred (tekil) 
يُنَظِّفُونَيُنَظِّفانيُنَظِّفُMüzekker gaib
تُنَظِّفْنَتُنَظِّفانِتُنَظِّفُMüennes gaib
تُنَظِّفُونَتُنَظِّفانِتُنَظِّفُMüzekker muhatap
تُنَظِّفْنَتُنَظِّفانِتُنَظِّفِينMüennes muhatap
 نُنَظِّفُاُنَظِّفُMütekkellim (ben, biz)

TEFİL BABI EMİR ÖRNEKLERİ

Bu bab için emri hazır yaparken sülasi fiilerde emir yapar gibi yapıyoruz yani fiili muzarinin muhatap kalıbından (sığasından) yapıyoruz. Meczum bir şekilde harekeleyeceğiz.

فَهِمَ  (anladı) fiilini tefil babına çevireceğiz. فَهَّمَ  (anlattı) Muzari hali يُفَهِّمُ (anlatıyor) şeklinde ye harfi ötreli ve şeddelediğimiz harf esreli olarak gelir. Burada ortadaki harf he harfi olduğu için onu esreledik. Emir haline getirmek istediğimizde muhatap kalıbı (sığası) olan تُفَهِّمُ  kalıbını kullanacağız. Başındaki te harfini kaldıracağız ve sonuna cezm koyacağız. فَهِّمْ  olacak. Anlat manasına gelir.

CemiTesniye (ikil)Müfred (tekil) 
فَهِّمُوافَهِّمَافَهِّمْ  Müzekker muhatap
فَهِّمْنَ  فَهِّمافَهِّمِي  Müennes muhatap

كَبُرَ  (büyüdü) fiilini tefil babına çevireceğiz. كَبَّرَ  (büyüttü) Muzari hali يُكَبِّرُ (anlatıyor) şeklinde ye harfi ötreli ve şeddelediğimiz harf esreli olarak gelir. Burada ortadaki harf be harfi olduğu için onu esreledik. Emir haline getirmek istediğimizde muhatap kalıbı (sığası) olan تُكَبِّرُ  kalıbını kullanacağız. Başındaki te harfini kaldıracağız ve sonuna cezm koyacağız. كَبِّرْ  olacak. Büyüt manasına gelir.

CemiTesniye (ikil)Müfred (tekil) 
كَبِّرُوا  كَبِّراكَبِّرْ  Müzekker muhatap
كَبِّرْنَ  كَبِّراكَبِّرِيMüennes muhatap

نَظُفَ  (temiz oldu) fiilini tefil babına çevireceğiz. نَظَّفَ  (temizledi) Muzari hali يُنَظِّفُ (temizliyor) şeklinde ye harfi ötreli ve şeddelediğimiz harf esreli olarak gelir. Burada ortadaki harf zı harfi olduğu için onu esreledik. Emir haline getirmek istediğimizde muhatap kalıbı (sığası) olan تُنَظِّفُ  kalıbını kullanacağız. Başındaki te harfini kaldıracağız ve sonuna cezm koyacağız. نَظِّفْ  olacak. Temizle manasına gelir.

CemiTesniye (ikil)Müfred (tekil) 
نَظِّفُوا  نَظِّفا  نَظِّفْ  Müzekker muhatap
نَظِّفْنَنَظِّفا  نَظِّفِيMüennes muhatap

TEFİL BABI MASTAR ÖRNEKLERİ

Sülasi fiilleri bu babın mastarından şunları yapmalıyız.

  •  Fiilimizin başına üstün te getireceğiz ve ilk harfi cezmliyeceğiz.
  • Ortadaki harfi de esreleyip ye ile uzatmak gerekir.

Mesela نَظَفَ  fiilinin başına te ekledik ve ilk harfini cezmledik. تَنْظَفَ  oldu. Ortadaki harf olan zı harfini de esreleyip yanına ye ekleyerek uzattık  تَنْظِيف oldu. Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz.

Not: Tefil babında sonu illetli olan fiillerin mastarı تَفْعِيلَة şeklinde gelir.

غَذَى- تَغْذِية

قَضَى – تَقْضِيَة  gibi…

SÜLASİ MAZİANLAMITEFİL MASTARANLAMI
كَفَرَKüfre girdiتَكْفِيرKafir etti
حَرَكَHareket ettiتَحْرِيكHareket ettirdi
عَلِمَBildiتَعْلِيمBildirdi
دَرَسَÖğrendiتَدْرِيسÖğretti

İfal babını öğrenmek için tıklayınız.

Harfi cerler konusunu öğrenebilirsiniz.

İsmi meful konusunu öğrenebilirsiniz.

İnstagram hesabımızı takip ederek her gün farklı bilgiler öğrenebilirsiniz. Takip için tıklayınız.

tefil babı konu anlatımı

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir