Naibi fail konusuna geçmeden önce cümlenin ögelerini tekrar edelim. Bir cümlede işi yapan kişiye özne deriz. Arapçada bunun karşılığı faildir. İşten etkilenen şeye ise nesne deriz. Arapçası ise mefuldür. Faili belli olan fiillere Türkçede etken fiil, Arapçada ise malum fiil deriz. Mesela Ali camı kırdı dediğimizde bu cümlenin faili Ali’dir. Bazı durumlarda işi yapan belli olmaz bu durumda işten etkilenen fail durumuna geçer. Cam kırıldı cümlesine baktığımızda camı kıran kişi belli değildir. Böyle durumlarda nesne özne yerine geçer ve biz de buna naibi fail deriz. Bu cümlenin naibi faili cam kelimesidir. Faili belli olmayan fiillere Türkçede edilgen fiil, Arapçada ise meçhul fiil deriz.
Şimdi meçhul fiil nasıl yaparız onlara bakalım.
- Mazi fiilde fiilin ilk harfin harekesi ötre, ikinci harfin harekesi de esre yapılır.
| Meçhul Anlam | Meçhul Hali | Malum Anlam | Malum Hali |
| Açıldı | فُتِحَ | Açtı | فَتَحَ |
| Çalındı | سُرِقَ | Çaldı | سَرَقَ |
| İçildi | شُرِبَ | İçti | شَرِبَ |
- Muzari fiilde muzaarat harfinin harekesi ötre, ortadaki harfin harekesi üstün olur.
| Meçhul Anlam | Meçhul Hali | Malum Anlam | Malum Hali |
| Açılıyor | يُفْتَحُ | Açıyor | يَفْتَحُ |
| Çalınıyor | يُسْرَقُ | Çalıyor | يَسْرِقُ |
| İçiliyor | يُشْرَبُ | İçiyor | يَشْرَبُ |
Gördüğünüz üzere meçhul (edilgen) yapıda fiilin anlamı “l” ve “n” ile değişiyor. Çaldı – çalındı, dövdü- dövüldü gibi…
NAİBİ FAİLİN HAREKESİ
Naibul failin harekesi merfudur yani ötreli veya ötreli gibidir.
Aşağıda önce malum yapıyla örnekler ve anlamını vereceğim sonra da meçhul yapıyla örnekler vereceğim.
| ANLAMI | FİİLİN MALUM HALİ VE FAİL |
| Hırsız yakutu çaldı. | سَرَقَ اللِصُّ الْيَاقُوتَ |
| Ahmet arabayı yıkadı. | غَسَلَ اَحْمَدُ السَّيَّارَةَ |
| Öğretmen atı tanıyor (biliyor). | يَعْرِفُ الْمُعَلِّمُ الْخَيْلَ |
| Öğrenci pencereyi açıyor. | يَفْتَحُ الطَّالِبُ النَّافِذَةَ |
NAİBİ FAİL ÖRNEKLERİ
| ANLAMI | FİİLİN MEÇHUL HALİ VE NAİBİ FAİL CÜMLE ÖRNEKLERİ |
| Yakut çalındı. | سُرِقَ الْيَاقُوتُ |
| Araba yıkandı. | غُسِلَ السَّيَّارَةُ |
| At tanındı. | يُعْرَفُ الْخَيْلُ |
| Pencere açılıyor. | يُفْتَحُ النَّافِذَةُ |
Emri gaib konusunu öğrenebilirsiniz.
Naibi fail konusunu Arapça olarak öğrenmek için linke tıklayınız.
Müzekker müennes konusunda detaylı bilgi için tıklayınız.
Müfret, tesniye, cemi konusu için tıklayınız.
İnstagram hesabımızı takip ederek her gün farklı bilgiler öğrenebilirsiniz. Takip için tıklayınız.
